Пробни контролни · вежба

Пробни контролни 3

Пет задатака по \(20\) поена, укупно \(100\). Свако тврђење образложи: наведи став подударности са сва три услова, или особину коју користиш. Решења су сложена испод сваког задатка.

Задаци (по 20 поена)

  1. Нека је \(D\) тачка на основици \(BC\) једнакокраког троугла \(ABC\) таква да је \(\angle BAD = 36^\circ\), а \(E\) тачка на краку \(AC\) таква да је \(|AE| = |AD|\). Одреди меру угла \(CDE\).

    A B C D E
    Решење
    1. Нека је \(\angle ABC = \angle ACB = \alpha\), \(\angle ADE = \angle AED = \beta\) и \(\angle CDE = x\).
    2. \(\angle ADC = \alpha + 36^\circ\) (спољашњи угао \(\triangle ABD\)) и \(\angle ADC = \beta + x\).
    3. \(\beta = \alpha + x\) (спољашњи угао \(\triangle CDE\) код \(E\)).
    4. \(\alpha + 36^\circ = \alpha + 2x\), па је \(x = 18^\circ\).

    Решење\(\angle CDE = 18^\circ\)

  2. Симетрале спољашњих углова код темена \(B\) и \(C\) троугла \(ABC\) секу се у тачки \(S\). а) Докажи да је \(\angle BSC\) \(= 90^\circ - \tfrac{\alpha}{2}\). б) Ако је \(\angle BSC = 55^\circ\), одреди \(\alpha\).

    A B C S
    Решење
    1. а) Спољашњи угао код \(B\) има меру \(\alpha + \gamma\), па је \(\angle SBC\) \(= \tfrac{\alpha+\gamma}{2}\); слично \(\angle SCB\) \(= \tfrac{\alpha+\beta}{2}\).
    2. \(\angle BSC\) \(= 180^\circ - \tfrac{\alpha+\gamma}{2} - \tfrac{\alpha+\beta}{2}\) \(= 180^\circ - \alpha - \tfrac{\beta+\gamma}{2}\) \(= 180^\circ - \alpha - \tfrac{180^\circ - \alpha}{2}\) \(= 90^\circ - \tfrac{\alpha}{2}\).
    3. б) \(90^\circ - \tfrac{\alpha}{2}\) \(= 55^\circ\), па је \(\alpha = 70^\circ\).

    Решење\(\angle BSC\) \(= 90^\circ - \tfrac{\alpha}{2}\); \(\alpha = 70^\circ\)

  3. На страницама \(AB\) и \(AC\) једнакостраничног троугла \(ABC\) дате су тачке \(M\) и \(N\) такве да је \(|AM| = |CN|\). Докажи да је \(|BN| = |CM|\) и одреди угао између правих \(BN\) и \(CM\).

    A B C M N X
    Решење
    1. \(\triangle CAM \cong \triangle BCN\) (СУС: \(|CA| = |BC|\), \(\angle CAM = \angle BCN = 60^\circ\), \(|AM| = |CN|\)), па је \(|CM| = |BN|\) и \(\angle ACM = \angle CBN\).
    2. Нека је \(X = BN \cap CM\). \(\angle XBC\) \(= \angle CBN\) \(= \angle ACM\) и \(\angle XCB = 60^\circ - \angle ACM\).
    3. \(\angle BXC\) \(= 180^\circ - \angle ACM - (60^\circ - \angle ACM)\) \(= 120^\circ\), па је угао између правих \(BN\) и \(CM\) једнак \(60^\circ\).

    Решење\(|BN| = |CM|\); угао \(60^\circ\)

  4. На хипотенузи \(AB\) правоуглог троугла \(ABC\) дата је тачка \(M\) таква да је \(|AM| = |AC|\), а на катети \(BC\) тачка \(N\) таква да је \(|CN| = |CP|\), где је \(P\) подножје висине из темена \(C\). Одреди меру угла \(CNM\).

    C A B P M N
    Решење
    1. Нека је \(\angle BAC = \alpha\). Из правоуглог \(\triangle APC\): \(\angle ACP = 90^\circ - \alpha\), па је \(\angle PCB = \alpha\).
    2. \(\triangle ACM\) је једнакокрак, па је \(\angle ACM\) \(= \tfrac{180^\circ - \alpha}{2}\) \(= 90^\circ - \tfrac{\alpha}{2}\) и \(\angle MCB\) \(= 90^\circ - \angle ACM\) \(= \tfrac{\alpha}{2}\).
    3. \(\angle PCM\) \(= \angle PCB - \angle MCB\) \(= \tfrac{\alpha}{2}\) \(= \angle MCB\): \(CM\) је симетрала угла \(PCB\).
    4. \(\triangle CPM \cong \triangle CNM\) (СУС: \(|CP| = |CN|\), \(\angle PCM = \angle NCM\), \(CM\) заједничка), па је \(\angle CNM = \angle CPM = 90^\circ\).

    Решење\(\angle CNM = 90^\circ\)

  5. У троуглу \(ABC\) је \(\angle ACB = 60^\circ\). Симетрала угла \(A\) сече \(BC\) у тачки \(D\), симетрала угла \(B\) сече \(AC\) у тачки \(E\), а секу се у тачки \(I\). Докажи да је \(|ID| = |IE|\).

    A B C D E I F
    Решење
    1. \(\angle AIB\) \(= 180^\circ - \tfrac{\alpha + \beta}{2}\) \(= 180^\circ - 60^\circ\) \(= 120^\circ\), па је \(\angle AIE = \angle BID = 60^\circ\).
    2. Нека је \(F\) тачка дужи \(AB\) са \(|AF| = |AE|\). \(\triangle AIE \cong \triangle AIF\) (СУС), па је \(|IE| = |IF|\) и \(\angle AIF = 60^\circ\).
    3. \(\angle BIF\) \(= 120^\circ - 60^\circ\) \(= 60^\circ\) \(= \angle BID\), па је \(\triangle BIF \cong \triangle BID\) (УСУ: \(BI\) заједничка, \(\angle IBF = \angle IBD\), \(\angle BIF = \angle BID\)) и \(|IF| = |ID|\).
    4. \(|ID| = |IF| = |IE|\).

    Решење\(|ID| = |IE|\)

LaTeX извор (pdflatex, TikZ скица)
\documentclass[a4paper,11pt]{article}
\usepackage[utf8]{inputenc}
\usepackage[T2A]{fontenc}
\usepackage[serbianc]{babel}
\usepackage[margin=2.5cm]{geometry}
\usepackage{amsmath,amssymb,amsthm}
\usepackage{array,booktabs}
\usepackage{tikz}
\usetikzlibrary{calc,angles}

\newtheorem{theorem}{Теорема}
\newcommand{\len}[1]{\lvert #1\rvert}

\begin{document}

\begin{center}
  {\large\bfseries Пробни контролни} \\[2pt]
  {\small Пробни контролни 3}
\end{center}

Пет задатака по $20$ поена, укупно $100$. Свако тврђење образложи: наведи став подударности са сва три услова, или особину коју користиш. Решења су сложена испод сваког задатка.

\paragraph{Задаци}
\begin{enumerate}
  \item Нека је $D$ тачка на основици $BC$ једнакокраког троугла $ABC$ таква да је $\angle BAD = 36^\circ$, а $E$ тачка на краку $AC$ таква да је $\len{AE} = \len{AD}$. Одреди меру угла $CDE$.
\begin{center}
\begin{tikzpicture}[scale=0.79, every node/.style={font=\small}]
  \coordinate (A) at (4,5.2);
  \coordinate (B) at (0,0);
  \coordinate (C) at (8,0);
  \coordinate (D) at (3.86,0);
  \coordinate (E) at (7.17,1.08);
  \draw[thick] (A) -- (B) -- (C) -- cycle;
  \draw[thick, red!70!black] (A) -- (D);
  \draw[thick, red!70!black] (D) -- (E);
  \pic[draw, angle radius=9.38mm] {angle=B--A--D};
  \pic[draw, angle radius=6.25mm] {angle=C--D--E};
  \draw ($(A)!0.5!(D)!3pt!90:(D)$) -- ($(A)!0.5!(D)!3pt!-90:(D)$);
  \draw ($(A)!0.5!(E)!3pt!90:(E)$) -- ($(A)!0.5!(E)!3pt!-90:(E)$);
  \foreach \pt in {A,B,C,D,E} \fill (\pt) circle (1.4pt);
  \node[above] at (A) {$A$};
  \node[below left] at (B) {$B$};
  \node[below right] at (C) {$C$};
  \node[below] at (D) {$D$};
  \node[above right] at (E) {$E$};
\end{tikzpicture}
\end{center}
  \item Симетрале спољашњих углова код темена $B$ и $C$ троугла $ABC$ секу се у тачки $S$. а) Докажи да је $\angle BSC = 90^\circ - \tfrac{\alpha}{2}$. б) Ако је $\angle BSC = 55^\circ$, одреди $\alpha$.
\begin{center}
\begin{tikzpicture}[scale=0.48, every node/.style={font=\small}]
  \coordinate (A) at (2.45,4.24);
  \coordinate (B) at (0,0);
  \coordinate (C) at (6,0);
  \coordinate (S) at (3.32,-5.75);
  \draw[thick] (A) -- (B) -- (C) -- cycle;
  \draw[thick, red!70!black] (B) -- (S);
  \draw[thick, red!70!black] (C) -- (S);
  \draw[dashed] (0,0) -- (-1.6,0);
  \draw[dashed] (6,0) -- (7.6,0);
  \pic[draw, angle radius=7.5mm] {angle=C--S--B};
  \pic[draw, angle radius=6.88mm] {angle=B--A--C};
  \foreach \pt in {A,B,C,S} \fill (\pt) circle (1.4pt);
  \node[above] at (A) {$A$};
  \node[left] at (B) {$B$};
  \node[right] at (C) {$C$};
  \node[below] at (S) {$S$};
\end{tikzpicture}
\end{center}
  \item На страницама $AB$ и $AC$ једнакостраничног троугла $ABC$ дате су тачке $M$ и $N$ такве да је $\len{AM} = \len{CN}$. Докажи да је $\len{BN} = \len{CM}$ и одреди угао између правих $BN$ и $CM$.
\begin{center}
\begin{tikzpicture}[scale=0.87, every node/.style={font=\small}]
  \coordinate (A) at (0,0);
  \coordinate (B) at (6,0);
  \coordinate (C) at (3,5.2);
  \coordinate (M) at (2.2,0);
  \coordinate (N) at (1.9,3.29);
  \coordinate (X) at (2.62,2.71);
  \draw[thick] (A) -- (B) -- (C) -- cycle;
  \draw[thick, red!70!black] (B) -- (N);
  \draw[thick, red!70!black] (C) -- (M);
  \draw ($(A)!0.5!(M)!3pt!90:(M)$) -- ($(A)!0.5!(M)!3pt!-90:(M)$);
  \draw ($(C)!0.5!(N)!3pt!90:(N)$) -- ($(C)!0.5!(N)!3pt!-90:(N)$);
  \foreach \pt in {A,B,C,M,N,X} \fill (\pt) circle (1.4pt);
  \node[below left] at (A) {$A$};
  \node[below right] at (B) {$B$};
  \node[above] at (C) {$C$};
  \node[below] at (M) {$M$};
  \node[above left] at (N) {$N$};
  \node[right] at (X) {$X$};
\end{tikzpicture}
\end{center}
  \item На хипотенузи $AB$ правоуглог троугла $ABC$ дата је тачка $M$ таква да је $\len{AM} = \len{AC}$, а на катети $BC$ тачка $N$ таква да је $\len{CN} = \len{CP}$, где је $P$ подножје висине из темена $C$. Одреди меру угла $CNM$.
\begin{center}
\begin{tikzpicture}[scale=0.96, every node/.style={font=\small}]
  \coordinate (C) at (0,0);
  \coordinate (A) at (0,4.5);
  \coordinate (B) at (7,0);
  \coordinate (P) at (2.05,3.18);
  \coordinate (M) at (3.79,2.07);
  \coordinate (N) at (3.79,0);
  \draw[thick] (A) -- (B) -- (C) -- cycle;
  \draw (C) -- (P);
  \draw[thick, red!70!black] (C) -- (M);
  \draw[thick, teal!70!black] (N) -- (M);
  \pic[draw] {right angle=A--C--B};
  \pic[draw] {right angle=A--P--C};
  \draw ($(A)!0.5!(M)!3pt!90:(M)$) -- ($(A)!0.5!(M)!3pt!-90:(M)$);
  \draw ($(A)!0.5!(C)!3pt!90:(C)$) -- ($(A)!0.5!(C)!3pt!-90:(C)$);
  \draw ($(C)!0.49!(N)!3pt!90:(N)$) -- ($(C)!0.49!(N)!3pt!-90:(N)$);
  \draw ($(C)!0.51!(N)!3pt!90:(N)$) -- ($(C)!0.51!(N)!3pt!-90:(N)$);
  \draw ($(C)!0.49!(P)!3pt!90:(P)$) -- ($(C)!0.49!(P)!3pt!-90:(P)$);
  \draw ($(C)!0.51!(P)!3pt!90:(P)$) -- ($(C)!0.51!(P)!3pt!-90:(P)$);
  \foreach \pt in {C,A,B,P,M,N} \fill (\pt) circle (1.4pt);
  \node[below left] at (C) {$C$};
  \node[above left] at (A) {$A$};
  \node[below right] at (B) {$B$};
  \node[above right] at (P) {$P$};
  \node[above right] at (M) {$M$};
  \node[below] at (N) {$N$};
\end{tikzpicture}
\end{center}
  \item У троуглу $ABC$ је $\angle ACB = 60^\circ$. Симетрала угла $A$ сече $BC$ у тачки $D$, симетрала угла $B$ сече $AC$ у тачки $E$, а секу се у тачки $I$. Докажи да је $\len{ID} = \len{IE}$.
\begin{center}
\begin{tikzpicture}[scale=1.19, every node/.style={font=\small}]
  \coordinate (A) at (3.8,3.8);
  \coordinate (B) at (0,0);
  \coordinate (C) at (6,0);
  \coordinate (D) at (3.3,0);
  \coordinate (E) at (4.84,2.01);
  \coordinate (I) at (3.49,1.45);
  \coordinate (F) at (2.34,2.34);
  \draw[thick] (A) -- (B) -- (C) -- cycle;
  \draw (A) -- (D);
  \draw (B) -- (E);
  \draw[thick, teal!70!black] (I) -- (F);
  \draw[thick, red!70!black] (I) -- (D);
  \draw[thick, red!70!black] (I) -- (E);
  \pic[draw, angle radius=6.88mm] {angle=A--C--B};
  \draw ($(A)!0.5!(E)!3pt!90:(E)$) -- ($(A)!0.5!(E)!3pt!-90:(E)$);
  \draw ($(A)!0.5!(F)!3pt!90:(F)$) -- ($(A)!0.5!(F)!3pt!-90:(F)$);
  \foreach \pt in {A,B,C,D,E,I,F} \fill (\pt) circle (1.4pt);
  \node[above] at (A) {$A$};
  \node[below left] at (B) {$B$};
  \node[below right] at (C) {$C$};
  \node[below right] at (D) {$D$};
  \node[right] at (E) {$E$};
  \node[above right] at (I) {$I$};
  \node[left] at (F) {$F$};
\end{tikzpicture}
\end{center}
\end{enumerate}
\noindent\textit{Решења.}

\noindent\textbf{1.} Нека је $\angle ABC = \angle ACB = \alpha$, $\angle ADE = \angle AED = \beta$ и $\angle CDE = x$.; $\angle ADC = \alpha + 36^\circ$ (спољашњи угао $\triangle ABD$) и $\angle ADC = \beta + x$.; $\beta = \alpha + x$ (спољашњи угао $\triangle CDE$ код $E$).; $\alpha + 36^\circ = \alpha + 2x$, па је $x = 18^\circ$.; \textbf{Решење:} $\angle CDE = 18^\circ$

\noindent\textbf{2.} а) Спољашњи угао код $B$ има меру $\alpha + \gamma$, па је $\angle SBC = \tfrac{\alpha+\gamma}{2}$; слично $\angle SCB = \tfrac{\alpha+\beta}{2}$.; $\angle BSC = 180^\circ - \tfrac{\alpha+\gamma}{2} - \tfrac{\alpha+\beta}{2} = 180^\circ - \alpha - \tfrac{\beta+\gamma}{2} = 180^\circ - \alpha - \tfrac{180^\circ - \alpha}{2} = 90^\circ - \tfrac{\alpha}{2}$.; б) $90^\circ - \tfrac{\alpha}{2} = 55^\circ$, па је $\alpha = 70^\circ$.; \textbf{Решење:} $\angle BSC = 90^\circ - \tfrac{\alpha}{2}$; $\alpha = 70^\circ$

\noindent\textbf{3.} $\triangle CAM \cong \triangle BCN$ (СУС: $\len{CA} = \len{BC}$, $\angle CAM = \angle BCN = 60^\circ$, $\len{AM} = \len{CN}$), па је $\len{CM} = \len{BN}$ и $\angle ACM = \angle CBN$.; Нека је $X = BN \cap CM$. $\angle XBC = \angle CBN = \angle ACM$ и $\angle XCB = 60^\circ - \angle ACM$.; $\angle BXC = 180^\circ - \angle ACM - (60^\circ - \angle ACM) = 120^\circ$, па је угао између правих $BN$ и $CM$ једнак $60^\circ$.; \textbf{Решење:} $\len{BN} = \len{CM}$; угао $60^\circ$

\noindent\textbf{4.} Нека је $\angle BAC = \alpha$. Из правоуглог $\triangle APC$: $\angle ACP = 90^\circ - \alpha$, па је $\angle PCB = \alpha$.; $\triangle ACM$ је једнакокрак, па је $\angle ACM = \tfrac{180^\circ - \alpha}{2} = 90^\circ - \tfrac{\alpha}{2}$ и $\angle MCB = 90^\circ - \angle ACM = \tfrac{\alpha}{2}$.; $\angle PCM = \angle PCB - \angle MCB = \tfrac{\alpha}{2} = \angle MCB$: $CM$ је симетрала угла $PCB$.; $\triangle CPM \cong \triangle CNM$ (СУС: $\len{CP} = \len{CN}$, $\angle PCM = \angle NCM$, $CM$ заједничка), па је $\angle CNM = \angle CPM = 90^\circ$.; \textbf{Решење:} $\angle CNM = 90^\circ$

\noindent\textbf{5.} $\angle AIB = 180^\circ - \tfrac{\alpha + \beta}{2} = 180^\circ - 60^\circ = 120^\circ$, па је $\angle AIE = \angle BID = 60^\circ$.; Нека је $F$ тачка дужи $AB$ са $\len{AF} = \len{AE}$. $\triangle AIE \cong \triangle AIF$ (СУС), па је $\len{IE} = \len{IF}$ и $\angle AIF = 60^\circ$.; $\angle BIF = 120^\circ - 60^\circ = 60^\circ = \angle BID$, па је $\triangle BIF \cong \triangle BID$ (УСУ: $BI$ заједничка, $\angle IBF = \angle IBD$, $\angle BIF = \angle BID$) и $\len{IF} = \len{ID}$.; $\len{ID} = \len{IF} = \len{IE}$.; \textbf{Решење:} $\len{ID} = \len{IE}$


\end{document}