Пробни контролни · вежба

Пробни контролни 1

Пет задатака по \(20\) поена, укупно \(100\). Свако тврђење образложи: наведи став подударности са сва три услова, или особину коју користиш. Решења су сложена испод сваког задатка.

Задаци (по 20 поена)

  1. Дат је квадрат \(ABCD\). На страници \(BC\) дата је тачка \(M\), а на страници \(CD\) тачка \(N\) тако да је \(|BM| = |CN|\). Докажи да је \(|AM| = |BN|\) и \(AM \perp BN\).

    A B C D M N X
    Решење
    1. \(\triangle ABM \cong \triangle BCN\) (СУС: \(|AB| = |BC|\), \(\angle ABM = \angle BCN = 90^\circ\), \(|BM| = |CN|\)), па је \(|AM| = |BN|\) и \(\angle BAM = \angle CBN\).
    2. Нека је \(X = AM \cap BN\). У \(\triangle ABX\): \(\angle XAB = \angle BAM\) и \(\angle XBA\) \(= 90^\circ - \angle CBN\) \(= 90^\circ - \angle BAM\).
    3. \(\angle AXB\) \(= 180^\circ - \angle BAM - (90^\circ - \angle BAM)\) \(= 90^\circ\), тј. \(AM \perp BN\).

    Решење\(|AM| = |BN|\), \(AM \perp BN\)

  2. У троуглу \(ABC\) је \(\angle ABC = 60^\circ\). Нека је \(D\) тачка странице \(BC\) таква да је \(\angle BAD = 45^\circ\) и \(|AB| + |BD| = |AC|\). Одреди меру угла \(ACB\).

    A B C D E
    Решење
    1. Из \(\triangle ABD\): \(\angle ADB\) \(= 180^\circ - 60^\circ - 45^\circ\) \(= 75^\circ\).
    2. Нека је \(E\) тачка праве \(CB\) таква да је \(B\) између \(C\) и \(E\) и \(|EB| = |BA|\). \(\angle ABE = 120^\circ\), а \(\triangle ABE\) је једнакокрак, па је \(\angle AEB = \angle EAB = 30^\circ\).
    3. \(\angle EAD\) \(= 30^\circ + 45^\circ\) \(= 75^\circ\) \(= \angle EDA\), па је \(|EA| = |ED|\).
    4. \(|ED| = |EB| + |BD|\) \(= |AB| + |BD|\) \(= |AC|\), па је \(|EA| = |AC|\) и \(\angle ACB\) \(= \angle ACE\) \(= \angle AEC\) \(= 30^\circ\).

    Решење\(\angle ACB = 30^\circ\)

  3. Странице троугла \(ABC\) су \(|AB| = 20\), \(|BC| = 17\) и \(|AC| = 15\). Симетрала угла код темена \(A\) сече \(BC\) у тачки \(L\), а симетрала угла код темена \(B\) сече \(AC\) у тачки \(K\). Нека су \(M\) и \(N\) подножја нормала из \(C\) редом на \(BK\) и \(AL\). Израчунај \(|MN|\).

    20 17 15 A B C L K M N
    Решење
    1. Нека права \(CM\) сече \(AB\) у \(P\). \(\triangle BMC \cong \triangle BMP\) (УСУ: \(\angle CBM = \angle PBM\), \(BM\) заједничка, прави углови код \(M\)), па је \(|BP| = |BC| = 17\) и \(M\) је средиште \(CP\).
    2. Ако права \(CN\) сече \(AB\) у \(Q\), исто тако је \(|AQ| = |AC| = 15\) и \(N\) је средиште \(CQ\).
    3. \(MN\) је средња линија \(\triangle CPQ\): \(|MN| = \tfrac12|PQ|\).
    4. \(|PQ| = |AQ| + |BP| - |AB|\) \(= 15 + 17 - 20\) \(= 12\), па је \(|MN| = 6\).

    Решење\(|MN| = 6\)

  4. У правоуглом троуглу \(ABC\) (\(\angle C = 90^\circ\)) је \(\angle ABC = 35^\circ\). Нека је \(M\) средиште хипотенузе \(AB\), а симетрала угла \(ACM\) сече \(AB\) у тачки \(D\). Одреди меру угла \(CDB\).

    C A B M D
    Решење
    1. \(\angle BAC = 55^\circ\). \(|MC| = |MA|\) (тежишна дуж на хипотенузу), па је \(\angle MCA = \angle MAC = 55^\circ\).
    2. \(CD\) полови угао \(ACM\): \(\angle ACD = 27^\circ 30'\).
    3. \(\angle CDB\) је спољашњи угао \(\triangle ACD\): \(\angle CDB\) \(= \angle CAD + \angle ACD\) \(= 55^\circ + 27^\circ 30'\) \(= 82^\circ 30'\).

    Решење\(\angle CDB = 82^\circ 30'\)

  5. У једнакокраком троуглу \(ABC\) (\(|AB| = |AC|\)) је \(\angle BAC = 100^\circ\). Симетрала угла \(ABC\) сече страницу \(AC\) у тачки \(D\). Докажи да је \(|BC| = |BD| + |AD|\).

    A B C D
    Решење
    1. \(\angle ABC = \angle ACB = 40^\circ\), \(\angle ABD = \angle DBC = 20^\circ\), \(\angle ADB\) \(= 180^\circ - 100^\circ - 20^\circ\) \(= 60^\circ\).
    2. У \(\triangle ABD\) је \(\angle BAD\) \(= 100^\circ > \angle ADB\) \(= 60^\circ\), па је \(|BD| > |BA|\). Нека су \(F\) и \(E\) тачке странице \(BC\) такве да је \(|BF| = |BA|\) и \(|BE| = |BD|\); тада је \(F\) између \(B\) и \(E\).
    3. \(\triangle ABD \cong \triangle FBD\) (СУС: \(|BA| = |BF|\), \(\angle ABD = \angle FBD\), \(BD\) заједничка), па је \(|FD| = |AD|\) и \(\angle BFD = \angle BAD = 100^\circ\), тј. \(\angle DFE = 80^\circ\).
    4. \(\triangle BDE\) је једнакокрак са \(\angle DBE = 20^\circ\), па је \(\angle BED = \angle BDE = 80^\circ\). У \(\triangle DFE\) су углови код \(F\) и \(E\) по \(80^\circ\), па је \(|DE| = |DF| = |AD|\).
    5. \(\angle DEC = 100^\circ\) и \(\angle DCE = 40^\circ\), па је \(\angle EDC = 40^\circ\) и \(|EC| = |ED| = |AD|\).
    6. \(|BC| = |BE| + |EC| = |BD| + |AD|\).
    A B C D F E

    Решење\(|BC| = |BD| + |AD|\)

LaTeX извор (pdflatex, TikZ скица)
\documentclass[a4paper,11pt]{article}
\usepackage[utf8]{inputenc}
\usepackage[T2A]{fontenc}
\usepackage[serbianc]{babel}
\usepackage[margin=2.5cm]{geometry}
\usepackage{amsmath,amssymb,amsthm}
\usepackage{array,booktabs}
\usepackage{tikz}
\usetikzlibrary{calc,angles}

\newtheorem{theorem}{Теорема}
\newcommand{\len}[1]{\lvert #1\rvert}

\begin{document}

\begin{center}
  {\large\bfseries Пробни контролни} \\[2pt]
  {\small Пробни контролни 1}
\end{center}

Пет задатака по $20$ поена, укупно $100$. Свако тврђење образложи: наведи став подударности са сва три услова, или особину коју користиш. Решења су сложена испод сваког задатка.

\paragraph{Задаци}
\begin{enumerate}
  \item Дат је квадрат $ABCD$. На страници $BC$ дата је тачка $M$, а на страници $CD$ тачка $N$ тако да је $\len{BM} = \len{CN}$. Докажи да је $\len{AM} = \len{BN}$ и $AM \perp BN$.
\begin{center}
\begin{tikzpicture}[scale=0.72, every node/.style={font=\small}]
  \coordinate (A) at (0,0);
  \coordinate (B) at (6,0);
  \coordinate (C) at (6,6);
  \coordinate (D) at (0,6);
  \coordinate (M) at (6,2.2);
  \coordinate (N) at (3.8,6);
  \coordinate (X) at (5.29,1.94);
  \draw[thick] (A) -- (B) -- (C) -- (D) -- cycle;
  \draw[thick, red!70!black] (A) -- (M);
  \draw[thick, red!70!black] (B) -- (N);
  \draw ($(B)!0.5!(M)!3pt!90:(M)$) -- ($(B)!0.5!(M)!3pt!-90:(M)$);
  \draw ($(C)!0.5!(N)!3pt!90:(N)$) -- ($(C)!0.5!(N)!3pt!-90:(N)$);
  \foreach \pt in {A,B,C,D,M,N,X} \fill (\pt) circle (1.4pt);
  \node[below left] at (A) {$A$};
  \node[below right] at (B) {$B$};
  \node[above right] at (C) {$C$};
  \node[above left] at (D) {$D$};
  \node[right] at (M) {$M$};
  \node[above] at (N) {$N$};
  \node[above left] at (X) {$X$};
\end{tikzpicture}
\end{center}
  \item У троуглу $ABC$ је $\angle ABC = 60^\circ$. Нека је $D$ тачка странице $BC$ таква да је $\angle BAD = 45^\circ$ и $\len{AB} + \len{BD} = \len{AC}$. Одреди меру угла $ACB$.
\begin{center}
\begin{tikzpicture}[scale=1.05, every node/.style={font=\small}]
  \coordinate (A) at (1.75,3.03);
  \coordinate (B) at (0,0);
  \coordinate (C) at (7,0);
  \coordinate (D) at (2.56,0);
  \coordinate (E) at (-3.5,0);
  \draw[thick] (A) -- (B) -- (C) -- cycle;
  \draw[thick, red!70!black] (A) -- (D);
  \draw[thick, teal!70!black] (E) -- (B);
  \draw[thick, teal!70!black] (E) -- (A);
  \pic[draw, angle radius=6.88mm] {angle=C--B--A};
  \pic[draw, angle radius=8.13mm] {angle=B--A--D};
  \draw ($(E)!0.5!(B)!3pt!90:(B)$) -- ($(E)!0.5!(B)!3pt!-90:(B)$);
  \draw ($(A)!0.5!(B)!3pt!90:(B)$) -- ($(A)!0.5!(B)!3pt!-90:(B)$);
  \foreach \pt in {A,B,C,D,E} \fill (\pt) circle (1.4pt);
  \node[above] at (A) {$A$};
  \node[below] at (B) {$B$};
  \node[below right] at (C) {$C$};
  \node[below] at (D) {$D$};
  \node[below left] at (E) {$E$};
\end{tikzpicture}
\end{center}
  \item Странице троугла $ABC$ су $\len{AB} = 20$, $\len{BC} = 17$ и $\len{AC} = 15$. Симетрала угла код темена $A$ сече $BC$ у тачки $L$, а симетрала угла код темена $B$ сече $AC$ у тачки $K$. Нека су $M$ и $N$ подножја нормала из $C$ редом на $BK$ и $AL$. Израчунај $\len{MN}$.
\begin{center}
\begin{tikzpicture}[scale=0.79, every node/.style={font=\small}]
  \coordinate (A) at (0,0);
  \coordinate (B) at (8,0);
  \coordinate (C) at (3.36,4.97);
  \coordinate (L) at (5.35,2.84);
  \coordinate (K) at (1.82,2.69);
  \coordinate (M) at (2.28,2.49);
  \coordinate (N) at (4.68,2.49);
  \draw[thick] (A) -- (B) -- (C) -- cycle;
  \draw (A) -- (L);
  \draw (B) -- (K);
  \draw[thick, teal!70!black] (C) -- (M);
  \draw[thick, teal!70!black] (C) -- (N);
  \draw[thick, red!70!black] (M) -- (N);
  \pic[draw] {right angle=B--M--C};
  \pic[draw] {right angle=A--N--C};
  \node[below] at ($(A)!0.5!(B)$) {$20$};
  \node[above right] at ($(B)!0.5!(C)$) {$17$};
  \node[above left] at ($(A)!0.5!(C)$) {$15$};
  \foreach \pt in {A,B,C,L,K,M,N} \fill (\pt) circle (1.4pt);
  \node[below left] at (A) {$A$};
  \node[below right] at (B) {$B$};
  \node[above] at (C) {$C$};
  \node[right] at (L) {$L$};
  \node[left] at (K) {$K$};
  \node[below] at (M) {$M$};
  \node[below] at (N) {$N$};
\end{tikzpicture}
\end{center}
  \item У правоуглом троуглу $ABC$ ($\angle C = 90^\circ$) је $\angle ABC = 35^\circ$. Нека је $M$ средиште хипотенузе $AB$, а симетрала угла $ACM$ сече $AB$ у тачки $D$. Одреди меру угла $CDB$.
\begin{center}
\begin{tikzpicture}[scale=0.88, every node/.style={font=\small}]
  \coordinate (C) at (0,0);
  \coordinate (A) at (0,4.2);
  \coordinate (B) at (6,0);
  \coordinate (M) at (3,2.1);
  \coordinate (D) at (1.6,3.08);
  \draw[thick] (A) -- (B) -- (C) -- cycle;
  \draw (C) -- (M);
  \draw[thick, red!70!black] (C) -- (D);
  \pic[draw] {right angle=A--C--B};
  \pic[draw, angle radius=9.38mm] {angle=D--C--A};
  \pic[draw, angle radius=11.25mm] {angle=M--C--D};
  \pic[draw, angle radius=11.25mm] {angle=A--B--C};
  \draw ($(A)!0.5!(M)!3pt!90:(M)$) -- ($(A)!0.5!(M)!3pt!-90:(M)$);
  \draw ($(M)!0.5!(B)!3pt!90:(B)$) -- ($(M)!0.5!(B)!3pt!-90:(B)$);
  \foreach \pt in {C,A,B,M,D} \fill (\pt) circle (1.4pt);
  \node[below left] at (C) {$C$};
  \node[above left] at (A) {$A$};
  \node[below right] at (B) {$B$};
  \node[above right] at (M) {$M$};
  \node[above right] at (D) {$D$};
\end{tikzpicture}
\end{center}
  \item У једнакокраком троуглу $ABC$ ($\len{AB} = \len{AC}$) је $\angle BAC = 100^\circ$. Симетрала угла $ABC$ сече страницу $AC$ у тачки $D$. Докажи да је $\len{BC} = \len{BD} + \len{AD}$.
\begin{center}
\begin{tikzpicture}[scale=1.19, every node/.style={font=\small}]
  \coordinate (A) at (3.5,2.94);
  \coordinate (B) at (0,0);
  \coordinate (C) at (7,0);
  \coordinate (D) at (4.88,1.78);
  \draw[thick] (A) -- (B) -- (C) -- cycle;
  \draw[thick, red!70!black] (B) -- (D);
  \pic[draw, angle radius=9.38mm] {angle=D--B--A};
  \pic[draw, angle radius=11.25mm] {angle=C--B--D};
  \pic[draw, angle radius=6.25mm] {angle=B--A--C};
  \foreach \pt in {A,B,C,D} \fill (\pt) circle (1.4pt);
  \node[above] at (A) {$A$};
  \node[below left] at (B) {$B$};
  \node[below right] at (C) {$C$};
  \node[above right] at (D) {$D$};
\end{tikzpicture}
\end{center}
\end{enumerate}
\noindent\textit{Решења.}

\noindent\textbf{1.} $\triangle ABM \cong \triangle BCN$ (СУС: $\len{AB} = \len{BC}$, $\angle ABM = \angle BCN = 90^\circ$, $\len{BM} = \len{CN}$), па је $\len{AM} = \len{BN}$ и $\angle BAM = \angle CBN$.; Нека је $X = AM \cap BN$. У $\triangle ABX$: $\angle XAB = \angle BAM$ и $\angle XBA = 90^\circ - \angle CBN = 90^\circ - \angle BAM$.; $\angle AXB = 180^\circ - \angle BAM - (90^\circ - \angle BAM) = 90^\circ$, тј. $AM \perp BN$.; \textbf{Решење:} $\len{AM} = \len{BN}$, $AM \perp BN$

\noindent\textbf{2.} Из $\triangle ABD$: $\angle ADB = 180^\circ - 60^\circ - 45^\circ = 75^\circ$.; Нека је $E$ тачка праве $CB$ таква да је $B$ између $C$ и $E$ и $\len{EB} = \len{BA}$. $\angle ABE = 120^\circ$, а $\triangle ABE$ је једнакокрак, па је $\angle AEB = \angle EAB = 30^\circ$.; $\angle EAD = 30^\circ + 45^\circ = 75^\circ = \angle EDA$, па је $\len{EA} = \len{ED}$.; $\len{ED} = \len{EB} + \len{BD} = \len{AB} + \len{BD} = \len{AC}$, па је $\len{EA} = \len{AC}$ и $\angle ACB = \angle ACE = \angle AEC = 30^\circ$.; \textbf{Решење:} $\angle ACB = 30^\circ$

\noindent\textbf{3.} Нека права $CM$ сече $AB$ у $P$. $\triangle BMC \cong \triangle BMP$ (УСУ: $\angle CBM = \angle PBM$, $BM$ заједничка, прави углови код $M$), па је $\len{BP} = \len{BC} = 17$ и $M$ је средиште $CP$.; Ако права $CN$ сече $AB$ у $Q$, исто тако је $\len{AQ} = \len{AC} = 15$ и $N$ је средиште $CQ$.; $MN$ је средња линија $\triangle CPQ$: $\len{MN} = \tfrac12\len{PQ}$.; $\len{PQ} = \len{AQ} + \len{BP} - \len{AB} = 15 + 17 - 20 = 12$, па је $\len{MN} = 6$.; \textbf{Решење:} $\len{MN} = 6$

\noindent\textbf{4.} $\angle BAC = 55^\circ$. $\len{MC} = \len{MA}$ (тежишна дуж на хипотенузу), па је $\angle MCA = \angle MAC = 55^\circ$.; $CD$ полови угао $ACM$: $\angle ACD = 27^\circ 30'$.; $\angle CDB$ је спољашњи угао $\triangle ACD$: $\angle CDB = \angle CAD + \angle ACD = 55^\circ + 27^\circ 30' = 82^\circ 30'$.; \textbf{Решење:} $\angle CDB = 82^\circ 30'$

\noindent\textbf{5.} $\angle ABC = \angle ACB = 40^\circ$, $\angle ABD = \angle DBC = 20^\circ$, $\angle ADB = 180^\circ - 100^\circ - 20^\circ = 60^\circ$.; У $\triangle ABD$ је $\angle BAD = 100^\circ > \angle ADB = 60^\circ$, па је $\len{BD} > \len{BA}$. Нека су $F$ и $E$ тачке странице $BC$ такве да је $\len{BF} = \len{BA}$ и $\len{BE} = \len{BD}$; тада је $F$ између $B$ и $E$.; $\triangle ABD \cong \triangle FBD$ (СУС: $\len{BA} = \len{BF}$, $\angle ABD = \angle FBD$, $BD$ заједничка), па је $\len{FD} = \len{AD}$ и $\angle BFD = \angle BAD = 100^\circ$, тј. $\angle DFE = 80^\circ$.; $\triangle BDE$ је једнакокрак са $\angle DBE = 20^\circ$, па је $\angle BED = \angle BDE = 80^\circ$. У $\triangle DFE$ су углови код $F$ и $E$ по $80^\circ$, па је $\len{DE} = \len{DF} = \len{AD}$.; $\angle DEC = 100^\circ$ и $\angle DCE = 40^\circ$, па је $\angle EDC = 40^\circ$ и $\len{EC} = \len{ED} = \len{AD}$.; $\len{BC} = \len{BE} + \len{EC} = \len{BD} + \len{AD}$.; \textbf{Решење:} $\len{BC} = \len{BD} + \len{AD}$
\begin{center}
\begin{tikzpicture}[scale=1.19, every node/.style={font=\small}]
  \coordinate (A) at (3.5,2.94);
  \coordinate (B) at (0,0);
  \coordinate (C) at (7,0);
  \coordinate (D) at (4.88,1.78);
  \coordinate (F) at (4.57,0);
  \coordinate (E) at (5.2,0);
  \draw[thick] (A) -- (B) -- (C) -- cycle;
  \draw[thick, red!70!black] (B) -- (D);
  \draw[thick, teal!70!black] (D) -- (F);
  \draw[thick, teal!70!black] (D) -- (E);
  \draw ($(B)!0.5!(F)!3pt!90:(F)$) -- ($(B)!0.5!(F)!3pt!-90:(F)$);
  \draw ($(B)!0.5!(A)!3pt!90:(A)$) -- ($(B)!0.5!(A)!3pt!-90:(A)$);
  \draw ($(B)!0.49!(E)!3pt!90:(E)$) -- ($(B)!0.49!(E)!3pt!-90:(E)$);
  \draw ($(B)!0.51!(E)!3pt!90:(E)$) -- ($(B)!0.51!(E)!3pt!-90:(E)$);
  \draw ($(B)!0.49!(D)!3pt!90:(D)$) -- ($(B)!0.49!(D)!3pt!-90:(D)$);
  \draw ($(B)!0.51!(D)!3pt!90:(D)$) -- ($(B)!0.51!(D)!3pt!-90:(D)$);
  \pic[draw, angle radius=9.38mm] {angle=D--B--A};
  \pic[draw, angle radius=11.25mm] {angle=C--B--D};
  \pic[draw, angle radius=6.25mm] {angle=B--A--C};
  \foreach \pt in {A,B,C,D,F,E} \fill (\pt) circle (1.4pt);
  \node[above] at (A) {$A$};
  \node[below left] at (B) {$B$};
  \node[below right] at (C) {$C$};
  \node[above right] at (D) {$D$};
  \node[below] at (F) {$F$};
  \node[below] at (E) {$E$};
\end{tikzpicture}
\end{center}


\end{document}